Najniebezpieczniejsze „nic mi nie jest”. 10 wrzesień – Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom

10 września obchodzimy Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom. To dzień, który przypomina nam, że uważność, szczera rozmowa i szybka reakcja mogą uratować czyjeś życie.

Czasami osoba, która najbardziej potrzebuje pomocy, nie płacze i nie prosi o ratunek. Może normalnie pracować, żartować, odpowiadać na wiadomości i zapewniać:

„Wszystko jest w porządku”.

Jednak za tymi słowami może ukrywać się walka, której nie widzą nawet najbliżsi.

Nie każdy kryzys psychiczny wygląda jak rozpacz. Niekiedy kryje się za milczeniem, wycofaniem, drażliwością albo nagłą zmianą zachowania. Dlatego warto wiedzieć, jakie sygnały powinny zwrócić naszą uwagę oraz jak rozpocząć rozmowę z osobą w kryzysie.

Dlaczego 10 września jest tak ważny?

Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom ma zwiększać społeczną świadomość oraz przełamywać milczenie związane z kryzysem samobójczym.

Wciąż wiele osób boi się mówić o swoich myślach i emocjach. Obawiają się oceny, niezrozumienia albo odrzucenia. Z kolei ich bliscy często nie wiedzą, jak zareagować. Czasami dostrzegają niepokojące zmiany, ale boją się zadać bezpośrednie pytanie.

Tymczasem spokojna, szczera i pozbawiona ocen rozmowa może być pierwszym krokiem do uzyskania profesjonalnej pomocy.

Pierwsze sygnały kryzysu samobójczego

Nie istnieje jeden zestaw objawów, który pojawia się u każdej osoby. Ponadto pojedynczy sygnał nie musi oznaczać zamiaru odebrania sobie życia. Jednak każda wyraźna i niepokojąca zmiana zachowania zasługuje na uwagę.

Zareaguj, jeżeli bliska osoba:

mówi, że jest ciężarem, nie widzi sensu albo nie ma już siły;
wspomina o śmierci lub mówi: „beze mnie byłoby wam lepiej”;
żegna się, rozdaje ważne przedmioty lub porządkuje swoje sprawy;
wycofuje się z kontaktów z rodziną i znajomymi;
przestaje interesować się tym, co wcześniej było dla niej ważne;
traci nadzieję i nie widzi możliwości poprawy swojej sytuacji;
zaczyna zachowywać się ryzykownie;
częściej sięga po alkohol albo inne substancje;
doświadcza silnych wahań nastroju lub poważnych problemów ze snem;
po okresie głębokiego cierpienia nagle staje się zaskakująco spokojna.

Sygnałem ostrzegawczym może być również nagłe zamykanie ważnych spraw, oddawanie długów, sporządzanie pożegnalnych wiadomości lub szukanie informacji dotyczących odebrania sobie życia.

Nie zakładaj, że ktoś chce jedynie zwrócić na siebie uwagę. Każdą wypowiedź o śmierci lub samobójstwie należy potraktować poważnie.

Jak rozpocząć rozmowę z osobą w kryzysie?

Nie musisz być psychologiem, aby okazać komuś wsparcie. Ważne, aby stworzyć bezpieczną przestrzeń do rozmowy.

Możesz powiedzieć:

„Widzę, że ostatnio jest Ci bardzo trudno. Martwię się o Ciebie. Chcę Cię wysłuchać”.

Jeżeli podejrzewasz, że osoba może myśleć o samobójstwie, zapytaj bezpośrednio:

„Czy myślisz o odebraniu sobie życia?”

Takie pytanie nie podsuwa myśli samobójczych. Przeciwnie – może przynieść ulgę i pokazać, że ktoś zauważył cierpienie oraz jest gotowy o nim rozmawiać.

Podczas rozmowy:

zachowaj spokój;
słuchaj uważnie i nie przerywaj;
nie oceniaj oraz nie krytykuj;
potraktuj słowa rozmówcy poważnie;
nie składaj obietnic, których nie możesz dotrzymać;
zaproponuj wspólne poszukanie profesjonalnej pomocy;
upewnij się, że osoba nie zostaje sama.

Czasami najważniejszym komunikatem może być proste zdanie:

„Nie musisz przechodzić przez to samotnie. Zostanę z Tobą i wspólnie poszukamy pomocy”.

Czego nie mówić osobie w kryzysie?

Nawet wypowiadane w dobrej wierze słowa mogą pogłębić poczucie osamotnienia. Dlatego unikaj zdań takich jak:

„Weź się w garść”;
„Inni mają gorzej”;
„Masz przecież wszystko”;
„Nie przesadzaj”;
„Pomyśl, co zrobisz swojej rodzinie”;
„Jutro Ci przejdzie”;
„Robisz to tylko dla uwagi”.

Nie próbuj także natychmiast rozwiązywać wszystkich problemów. Najpierw wysłuchaj. Osoba w kryzysie potrzebuje przede wszystkim poczucia bezpieczeństwa, obecności oraz potraktowania jej cierpienia poważnie.

Co zrobić, gdy istnieje bezpośrednie zagrożenie życia?

Jeżeli osoba mówi, że chce odebrać sobie życie, ma konkretny plan, podjęła już działania lub znajduje się w stanie bezpośredniego zagrożenia:

Nie zostawiaj jej samej.
Zachowaj spokój i pozostań z nią w kontakcie.
Jeżeli można zrobić to bezpiecznie, ogranicz dostęp do przedmiotów lub substancji, które mogą stanowić zagrożenie.
Zadzwoń pod numer 112.
Poinformuj zaufaną osobę z rodziny lub najbliższego otoczenia.
Udajcie się do najbliższego SOR-u, izby przyjęć albo placówki udzielającej pilnej pomocy psychiatrycznej.

W sytuacji zagrożenia życia nie czekaj na wyznaczony termin konsultacji. Wezwij natychmiastową pomoc.

Bezpłatne numery pomocy w kryzysie psychicznym

Pomoc można otrzymać także telefonicznie:

112 – numer alarmowy w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia;
800 70 2222 – Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym;
116 123 – telefon wsparcia emocjonalnego dla osób dorosłych;
116 111 – telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.

Jeżeli sam doświadczasz myśli samobójczych, nie pozostawaj z nimi w samotności. Zadzwoń do bliskiej osoby, skorzystaj z telefonu wsparcia albo wezwij pomoc. Kryzys może ograniczać zdolność dostrzegania innych możliwości, ale pomoc jest dostępna.

Jedna rozmowa może mieć ogromne znaczenie

Nie musisz znać idealnych słów. Nie musisz samodzielnie rozwiązać wszystkich problemów drugiej osoby.

Wystarczy, że zauważysz zmianę, rozpoczniesz rozmowę, zostaniesz obok i pomożesz dotrzeć do profesjonalnego wsparcia.

Zamiast pytać wyłącznie: „Co słychać?”, spróbuj zapytać:

„Jak naprawdę się czujesz?”

Następnie daj drugiej osobie czas na odpowiedź.

Jedna rozmowa może nie rozwiązać wszystkich problemów. Może jednak przerwać samotność i sprawić, że osoba w kryzysie otrzyma pomoc w odpowiednim momencie.

Profesjonalna pomoc w gabinetach ZEFIR

Jeżeli Ty lub ktoś Ci bliski doświadcza przedłużającego się smutku, silnego lęku, poczucia beznadziei, kryzysu psychicznego albo myśli samobójczych, zapraszamy do kontaktu z ZEFIR Gabinety Psychiatryczne i Psychologiczne.

Nasi specjaliści udzielają profesjonalnego wsparcia psychiatrycznego i psychologicznego w Głogowie oraz Zielonej Górze.

ZEFIR Gabinety Psychiatryczne i Psychologiczne

Głogów: Rynek 23
Zielona Góra: ul. Kasztanowa 12a/1
Rejestracja telefoniczna: 662 978 712
Strona internetowa: www.zefir-gabinety.pl

Nie czekaj, aż kryzys minie sam. Sięgnięcie po pomoc nie jest oznaką słabości. Jest pierwszym krokiem w stronę bezpieczeństwa i odzyskania równowagi.

Najczęściej zadawane pytania – FAQ

Czy można zapytać wprost o myśli samobójcze?

Tak. Spokojne i bezpośrednie pytanie nie zwiększa ryzyka samobójstwa. Może natomiast pomóc osobie w kryzysie powiedzieć o swoim cierpieniu i przyjąć pomoc.

Jakie są pierwsze sygnały kryzysu samobójczego?

Mogą to być między innymi wypowiedzi o braku sensu życia, poczucie bycia ciężarem, wycofanie z kontaktów, rozdawanie ważnych przedmiotów, pożegnania, ryzykowne zachowania oraz nagłe zmiany nastroju.

Co powiedzieć osobie, która nie chce rozmawiać?

Możesz powiedzieć: „Nie musisz teraz wszystkiego wyjaśniać. Chcę tylko, żebyś wiedział, że jestem obok i możesz na mnie liczyć”. Warto również wrócić do rozmowy później i nadal okazywać zainteresowanie.

Czy należy zachować myśli samobójcze bliskiej osoby w tajemnicy?

Nie należy obiecywać pełnej tajemnicy, jeżeli istnieje zagrożenie życia. W takiej sytuacji bezpieczeństwo jest najważniejsze. Trzeba skontaktować się z rodziną, specjalistą albo numerem alarmowym 112.

Kiedy należy zadzwonić pod numer 112?

Zadzwoń pod numer 112, gdy istnieje bezpośrednie zagrożenie życia – na przykład osoba ma konkretny plan, podjęła działania, posiada dostęp do niebezpiecznych środków albo nie można zapewnić jej bezpieczeństwa.

Gdzie szukać pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej?

W sytuacji, która nie wymaga natychmiastowej interwencji ratunkowej, można skontaktować się z psychologiem, psychoterapeutą lub lekarzem psychiatrą. Gabinety ZEFIR udzielają pomocy w Głogowie oraz Zielonej Górze. Rejestracja odbywa się pod numerem 662 978 712.